Bir Sözleşme Nasıl Kurulur?

Sözleşme (contract), iki veya daha fazla tarafın karşılıklı olarak iradelerini açıklamasıyla doğan ve taraflara hak ve yükümlülükler yükleyen bir hukuki işlemdir. Kısacası, bir sözleşme kurulabilmesi için en temel şart, tarafların aynı konuda, aynı yönde irade göstermesidir. Peki bir sözleşme nasıl kurulur ve hangi aşamalardan geçer? İşte detaylar.

Sözleşme Kurulmasının Temel Şartları

Bir sözleşmenin geçerli olarak kurulabilmesi için bazı hukuki şartların bir araya gelmesi gerekir. Bu şartlar Türk Borçlar Kanunu’nda açıkça belirtilmiştir. Aşağıda bu unsurları bulabilirsiniz:

• Tarafların ehliyeti: Sözleşme yapacak tarafların fiil ehliyetine sahip olması gerekir. Reşit olmayan veya kısıtlı kişilerin yaptığı sözleşmeler, bazı durumlarda geçersiz sayılır.
• Karşılıklı ve uygun irade beyanı: Tarafların birbirine uygun şekilde “teklif” ve “kabul” beyanında bulunması gerekir. Bu iki beyan bir araya geldiğinde sözleşme kurulmuş olur.
• Konu: Sözleşmenin konusu mümkün, belirli ve hukuka uygun olmalıdır.
• Şekil: Sözleşmenin kanunen belirlenen şekil şartlarına uygun olması gerekir. Bazı sözleşmeler yazılı şekilde yapılmak zorundadır (örneğin taşınmaz satış sözleşmesi).
• Hukuka ve ahlaka uygunluk: Sözleşme konusu yasaya, kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olmamalıdır.

Sözleşme Kurulma Aşamaları

Bir sözleşme kurulurken taraflar arasında genellikle şu aşamalar izlenir:

1. Teklif (İcap)

Sözleşme süreci, taraflardan birinin diğerine teklif (icap) sunmasıyla başlar. Teklif, açık, belirli ve ciddi bir irade beyanı olmalıdır. Örneğin bir inşaat firması, “Bu projeyi 1.500.000 TL’ye tamamlayabilirim” diyorsa, bu bir teklif niteliğindedir.

2. Kabul (Kabul Beyanı)

Karşı tarafın, teklifin tüm şartlarını kabul ettiğini bildirmesiyle sözleşme kurulur. Ancak kabul beyanı, tekliften farklı bir şart içeriyorsa, bu artık yeni bir teklif anlamına gelir. Dolayısıyla sözleşme, ancak tarafların aynı koşullarda uzlaşmasıyla doğar.

3. Şekil Şartı

Her sözleşme yazılı olmak zorunda değildir. Ancak bazı sözleşmeler, kanunen belirli şekillerde yapılmadıkça geçerli sayılmaz. Örneğin:

• Taşınmaz satış sözleşmeleri noter huzurunda yapılmalıdır.
• Evlenme sözleşmeleri resmi memur önünde yapılmalıdır.
• İş sözleşmeleri genellikle yazılı yapılır ama bazı hallerde sözlü de geçerlidir.

4. İrade Uyumu (Mutabakat)

Bir sözleşmenin kurulabilmesi için, tarafların iradeleri aynı yönde ve aynı konuda uyuşmalıdır. Bu uyum “irade beyanlarının örtüşmesi” olarak adlandırılır. İrade uyuşması sağlanmadıkça, sözleşme kurulmuş sayılmaz.

Sözleşmenin Geçerlilik Şartları

Sözleşmenin kurulmuş olması, onun geçerli olduğu anlamına gelmez. Geçerlilik için bazı ek koşulların da sağlanması gerekir. Örneğin:

• Ehliyetsizlik: Taraflardan biri sözleşme yapma ehliyetine sahip değilse, sözleşme geçersiz sayılır.
• İrade sakatlıkları: Hata, hile veya korkutma yoluyla yapılan sözleşmeler iptal edilebilir.
• Kanuna aykırılık: Konusu yasadışı olan bir sözleşme (örneğin yasa dışı mal satışı) kesin olarak hükümsüzdür.

Yazılı Sözleşme Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yazılı sözleşmeler, taraflar arasındaki hak ve yükümlülükleri açıkça gösterdiği için her zaman tercih edilir. Bir sözleşme hazırlarken aşağıdaki maddelere özellikle dikkat edilmelidir:

• Taraf bilgileri: Ad, soyad, unvan, adres, vergi numarası gibi bilgiler eksiksiz olmalıdır.
• Konu ve kapsam: Ne üzerine anlaşma yapıldığı açıkça belirtilmelidir.
• Bedel ve ödeme koşulları: Ücret, ödeme tarihi, taksitlendirme gibi hususlar net olmalıdır.
• Başlangıç ve bitiş tarihleri: Sözleşmenin süresi mutlaka belirtilmelidir.
• Cezai şartlar: Taraflardan biri yükümlülüğünü yerine getirmezse uygulanacak cezai yaptırımlar yazılmalıdır.
• Uyuşmazlık çözümü: Olası anlaşmazlıklarda yetkili mahkeme veya tahkim yolu belirlenmelidir.

Sözleşme Kurarken Yapılan Yaygın Hatalar

Pek çok işletme veya birey, sözleşme hazırlarken bazı önemli detayları gözden kaçırır. Bu da ileride hukuki sorunlara yol açabilir. En sık yapılan hatalar şunlardır:

• Belirsiz ifadeler kullanmak: “İşin uygun sürede bitirilmesi” gibi belirsiz cümleler uyuşmazlık yaratır.
• Yazılı şekle uyulmaması: Kanunen yazılı yapılması gereken bir sözleşmenin sözlü yapılması, geçersizlik doğurur.
• Detay eksikliği: Teknik detaylar veya teslim şartları yazılmadığında taraflar arasında yorum farkı oluşabilir.
• Taraf imzalarının eksikliği: Tüm sayfalar her iki tarafça imzalanmalıdır.

Sözleşme Kurmanın Önemi

Bir sözleşme yalnızca tarafları bağlayan bir belge değildir; aynı zamanda iş ilişkilerinin temel güvencesidir. İyi hazırlanmış bir sözleşme, hem mali hem de hukuki riskleri azaltır. Özellikle ticari ilişkilerde, her ayrıntının önceden belirlenmiş olması gelecekteki olası anlaşmazlıkların önüne geçer.

Bu nedenle işletmelerin sözleşme süreçlerini profesyonelce yönetmesi, kurumsal başarı için kritik bir faktördür. İşte tam bu noktada Sözleşme Yönetimi kavramı devreye girer.

Sözleşme Kurma Sürecinde Eğitim Neden Önemli?

Sözleşme hazırlamak sadece hukuk departmanlarının değil, satış, satınalma, insan kaynakları ve proje yönetimi ekiplerinin de sorumluluğundadır. Bu nedenle Sözleşme Yönetimi Eğitimi almak, kurumların hatasız sözleşmeler hazırlamasına ve yasal riskleri minimize etmesine yardımcı olur.

Biymed Akademi’nin Sözleşme Yönetimi Eğitimi programı, sözleşme kurma, hazırlama, değerlendirme ve yönetme süreçlerinde profesyonel yaklaşım kazandırır.

Sonuç

Bir sözleşme nasıl kurulur sorusunun cevabı, yalnızca bir belge düzenlemekten çok daha fazlasıdır. Doğru hazırlanmış bir sözleşme, taraflar arasındaki güveni pekiştirir, ticari ilişkileri güçlendirir ve olası uyuşmazlıkların önüne geçer. Her sözleşmenin arkasında dikkatli bir planlama, açık bir iletişim ve yasal bilgi vardır.

Bu nedenle sözleşme hazırlarken profesyonel destek almak ve eğitimlerle bilgi düzeyini artırmak, uzun vadeli başarı için en doğru adımdır.